De gratia operante apud S. Thomam, Cursus specialis, 1942
Sku: 46000DTL040
Archival Number: A46
Author: Lonergan, B.
Language(s): Latin,
Decade: 1940
Open 46000DTL040.pdf

Description:
16 pp. (5 typed, 11 handwritten) for this course. BL's notes for course on gratia operans, 1942.

Transcription:

A46

I-A\14\6

 

Cursus specialis, De gratia operante apud S. Thomam, 1942

 

16 pages (5 typed, 11 handwritten).  See TOC 24 (LRI 41.7.2)

 

[page 1: typed]

 

Cursus specialis, De gratia operante apud S. Thomam, 1942

 

1. Lege 1a 2ae, 111, 2

   Indica schema divisionis gratiarum

    a) in Summa

    b) in De Ver

    c) in Sent DT, Bonavent, S Albert

   Conclusio: agitur de evolutione non unius tantum mentis sed integrae theologiae

   Quaestio: quaenam praecise fuerit haec evolutio?

 

2. De utilitate quaestionis

    a) Discitur non theoretice sed in concreto methodus faciendi opus scientificum

    b) Intelligitur natura et indoles theologiae: quid theologia positiva, scholastica, speculativa; quemadmodum haec inter se cohaereant; quid fecerint PP, scholastici medievales, theologi subsequentes; quinam sit progressus theologiae; utrum progrediatur et proficiat theologia eodem modo ac ceterae scientiae

    c) De evolutione dogmatum; quaestio maximi momenti; quemadmodum se habeat progress theologiae ad evolutionem dogmatum; in quo consistat error veterum auctorum, num in fide an in defectu speculationis?

        Si bene examinatur una quaestio, clavis adest ad solutionem plurium

    d) Ipsa quaestio in se maxime commovebat mentes hominum, gratia et liberum arbitrium

    e) Introductio ad tractatum de gratia, difficilem; non statim in theoremata valde difficilia de ente supernaturali sed pedetentim progrediemur ita ut non ponamus supernaturalitatem gratiae antequam necessitatem huius theorematis perspectam habuerimus

 


[page 2: typed]

 

Cursus specialis, De grat oper apud DT, 1942

 

3. De opere S Aug, De gratia et libero arbitrio.

   a) citatur 1a 2ae, 111, 2

   b) non de omnibus operibus S Aug ex art DTC, vel similis sed ipsa eius verba inspicienda

       ratio est quia omne commentarium, summarium exprimit mentem et modum cogitandi non ipsius Aug sed commentatoris; si volumus evolutionem inspicere, tunc ips Aug

   c) quaestio ergo est, quid praecise dixerit S. Aug hoc in opere (de facto fere idem in caeteris)

 

4. De ortu quaestionis

   a) Pelagianus  DB 101-109 (anno 418)

   b) Monachi Hadrumetani

     epist Aug 214 215 (anno 426, 427?) thesis p 49

 

5. De natura solutionis, de indole tractatus

   a) num solutio speculativa ad modum Calvini, Jansenii, Banezii, Molinae
 nihil prorsus huiusmodi; tentamen inveniendi solutionem quaestionum speculativarum est anachronismus

   b) est tractatus dogmaticus

      arguitur ex S Scr, continuo, thesis p 51 note 5

     si non intelligant, credant et orent   ibid

 

6. Divisiones operis

   thesis p 52 # 2.12

 

7. De libero arbitrio; prima sectio ## 2-5

   a) trade argumenta ex SScr

   b) NB nulla definitio libertatis, nullae distinctiones sed tantummodo iuxtapositiones thesis p 53 #2.12A

 

8. De gratia, de dominio divino, de mysterio
thesis 53-56

 

9. De notione gratiae thesis 56-57

   De gratia operante et cooperante 58-61

   De problema libertatis: semper liber, liber a iustitia vel liber a peccato


[page 3: typed]

 

Lombardus: italus, parisiensis, saec XII

 positivista: collegit sententias SScr et PP et in ordinem redegit

 facile tolerat contradictiones sed sensu communi abundat

 

Libertas: duplex definitio

 philosophica: liberum de voluntate iudicium; homo non coercetur in sui determinatione; non implicat potentiam peccandi

 theologica: liberum arbitrium est quo bonum velimus gratia assistente et malum gratia desistente

 

Gratia: fides quae per caritatem operatur
est una probabiliter, operans et cooperans
est habitus probabilius, non mere actus internus

 

Necessitas gratiae:

 conceptio psychologica: quattuor status liberi arbitrii

 

At haec non rigide tenentur

 1 non posse non peccare, difficultas contra libertatem
citat hieronymum: hominem semper et peccare et non peccare posse

 2 "bona cogitatio praecedit fidem"

      sunt multae gratiae ante "fidem quae per caritatem operatur" sed his non recte vivitur; notio de merito spnt

 3 gratia est necessaria ad bonum opus
utique sed domos aedificare, agros colere sunt bona opera et fiunt sine gratia per solum liberum arbitrium

 4 cur gratia in Adamo, non peccavit
ut proficiat ad vitam aeternam
sed ante gratiam, potuit resistere et non potuit proficere
cur non meritum? meritum praesupponit difficultatem


[page 4: typed]

 

Albertus M, theologien de la grace sanctifiante

 clarissime concepit duplicem ordinem, naturalem et meriti

 

gratia est habitus, causa formalis


[page 5: typed]

 

Anselmus: italus, benedict, archiep Cantuar, saec XI

 speculativus: tituli

 acutissimus: concordia, non explicat Deum; sed estne contradictio

 methodus: crede ut intelligas

  non distinxit duplicem ordinem intellectionum, phil et theolog
dialogos conscripsit

 synthesis: rectitudo

  veritas est rectitudo sola mente perceptibilis

  iustitia est rectitudo voluntatis propter se servata

   unde conceptio psychologica de gratia: etiam sed non tt

   unde infantes non iustificantur baptismo

  gratia praeveniens est causa rectitudinis

   subsequens est eadem

   necessitas gratiae, quia voluntas non est recta quia recte vult, sed recte vult quia est recta; peccatum est servitus curvatio naturae; ex peccato sine gratia nulla salus prorsus

 libertas est potestas servandi rectitudinem voluntatis propter ipsam rectitudinem

  est ipsa potestas qua talis: peccator manet liber etiamsi servus et non potest non peccare propter curvationem, sicut potestas videndi manet in aliquo qui carcere tenebroso et oculis ligatis includitur; non potest videre sed habet ipsam videndi potentiam


[page 6: handwritten]

 

Esse evolutionem apud S Thomam
              in ipsa theologia

Quinam pelagiani  D 101-108

Augustinus ad monachos Hadrumenti - negant liberum arbitrium

      probatur libertas arbitrii
indicatur [?] doct de gratia
Deus omnes voluntates [word?]
Iudicia divina iusta 55 thesis
 

Doctrina de gratia
à contra pelagianos  Th p 54
á gratia operans & cooperans p 58 ff
â quaenam gratia p 56 ff
d positio dialectica
            aequivocatio - liber = non habens

                                    liber = sui causa

                  confusio: meritum

                              actus moraliter bonus--habit, act

                                                         super, nat

                                                         problema ???

Semi Pelegiani D 17?


[page 7 - handwritten]

 

Gratia

      quidquid datur gratis

            Laborans: omne quod homo nascens accipit, vel post

                  omne quod electus nascendo accipit vel post

                  virtutes electorum

            naturalia gratuita

                Rad. ardens - omnia nunc gratuita quia                                    peccatum Adami

            Langton

                  gratuitum --> meritum

                        gratia = gratum faciens

            Praepositinus

                  ratio = optimum in natura

                  fides est supra rationem

                  ergo gratuita quia supernaturalia

            Philippus Canc.

                  duplex ordo

                        naturale: ratio, naturalis amor                                         amicitiae erga Deum

                        supernat: fides, charitas, meritum

 

Simul 1) contra waldenses et catharos rebaptizantes

       2) Aristotelianismus

       Distinctio: habitus

                     actus

 

gratia = habitus supernaturalis gratum faciens

                  = vita in Xto: vivificari --> gratia

                                    illuminari --> fides

                                    uniri      --> charitas


[page 8 - handwritten]

 

Gratia operans in magnis Commentariis

 

Albertus magnus -

      gratia = habitus supernaturalis gratum faciens

      gratia operans - informans voluntatem

                          facit voluntatem capacem merendi

      gratia cooperans - informans actum voluntatis

                  habitus gratiae --> forma meriti

                  libeum arbit --> materia actus

      optime, sed non id quod dicit Augustinus

                  non ut bonum velit sed ut bene velit

                  non ut perficiat (alia gratia) sed materia et               forma

 

Bonaventura magis attendit ad Augustinum

      gratia operans inclinat voluntatem ante actum

            sicut forma gravitatis in quiescente [something                         crossed out here]

      gratia cooperans inclinat voluntatem in actu

            sicut forma gravitatis quando cadit

 

Thomas distinxit duplicem seriem textuum

        voluntatem sanat - voluntatem inclinat

   gratia: ut forma: informans voluntatem, sanans -->operans

                         informans actum -->cooperans

             ut habitus: ad actum interiorem velit --> operans

                           ad actum exteriorem perficiat -->

                                    cooperans

Difficultas: una gratia gratum faciens - Aug. duo saltem gratiae


[page 9 - handwritten]

 

Transitus de theoria psychologica ad theoriam metaphysicam

      psychologica: non posse non peccare sine gratia post              peccatum Adae

                        gratia: ut bonum velit

                                 ut bonum perficiat

            practice negatur libertas

                  definitio theologica

      metaphysica: non posse mereri sine gratia etiam ante              peccatum Ad.

                     gratia: ut gratus fiat --> forma

                               ut ad bonum inclinetur --> habitus

 

Requiritur synthesis

      homo indiget gratia:

            à quia meritum est ultra naturam

            á quia post lapsum adest corruptio

 

Deest synthesis in Sent. S Thom & S Alberti

      non posse non peccare

 

Deerat synthesis

  (1) non posse non peccare

       Lombardus in difficultate citat Hieronymum

       Albertus: impossibile, agitur de remissione peccati

                   sine gratia, non de evitutione [?]

       S. Thomas: Sent impossibile, agitur de remissione

       S. Thom: de Veritate 24.12 "et ne nos inducas in                 tentationem"

            explicatio psychologica

             peccans mortaliter inclinatur a fine ultimo

                  si cogitat de inferno, potest vitare peccatum

                  non potest perpetuo cogitare

                  ergo inevitabiliter peccabit mortaliter


[page 10 - handwritten]

 

Deerat synthesis

   (2) S. Aug. praevenit ut bonum velimus

                  subsequitur ut perficiamus

                  si praevenientem, debemus orare pro                                     subsequente "ne nos inducas"

        Albertus, Bona., Thomas

            in Sent una gratia gratum faciens, habitus

                     multi effectus

        Thomas de Veritate "debemus orare pro gratia                                            subsequente"

                               nemo orat pro eo quod ratione                                          distinguitur ab eo quod jam                                       habet.

 

      Distinctio: gratia gratis data

                    gratia gratum faciens

            gratis data - Lomb. opponit "gratis dans"

                            post Langton - gratia gratum faciens                                      est gratia